Ngày 15/06/2026 – Trong khuôn khổ hội thảo chuyên sâu “Quản lý Dinh dưỡng & Sức khỏe trong Chăn nuôi Heo” do Olmix Asialand Việt Nam tổ chức, chuyên đề Bệnh trên heo (Pig Diseases) đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ thú y và doanh nghiệp chăn nuôi trên toàn quốc. Chuyên đề tập trung cập nhật thực trạng bệnh trên heo, đặc biệt là bệnh do Mycoplasma suis, đồng thời giới thiệu các giải pháp chẩn đoán hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm soát dịch bệnh trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang đối mặt với nhiều thách thức ngày càng phức tạp.
Hội thảo quy tụ các chuyên gia đến từ Dopharma và IDVet, mang đến góc nhìn toàn diện từ dịch tễ học, cơ chế gây bệnh cho đến các phương pháp chẩn đoán và chiến lược quản lý bệnh trên thực địa.
Mycoplasma suis – tác nhân gây thiệt hại lớn nhưng thường bị bỏ sót
Dù đã được biết đến từ hơn một thế kỷ trước, Mycoplasma suis vẫn được xem là một trong những tác nhân gây bệnh khó kiểm soát nhất trên heo. Đây là vi khuẩn thuộc nhóm Hemoplasma, ký sinh trực tiếp trên hồng cầu và có khả năng gây ra hội chứng thiếu máu truyền nhiễm ở heo (Infectious Anaemia of Pigs – IAP).
Điều đáng chú ý là phần lớn các trường hợp nhiễm M. suis không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Nhiều đàn heo vẫn duy trì sản xuất trong thời gian dài dù mầm bệnh đang âm thầm lưu hành. Chính đặc điểm này khiến bệnh thường bị đánh giá thấp hoặc bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác trong trang trại.
Theo các dữ liệu dịch tễ được trình bày tại hội thảo, M. suis hiện diện ở nhiều quốc gia với tỷ lệ lưu hành đáng kể. Tại Việt Nam, nghiên cứu thực hiện trên 315 mẫu máu tại nhiều tỉnh thành cho thấy tỷ lệ dương tính trung bình lên đến hơn 33%, trong đó một số địa phương ghi nhận tỷ lệ cao tới gần 67%. Những con số này cho thấy M. suis không còn là bệnh xuất hiện đơn lẻ mà đã trở thành một thách thức sức khỏe cần được quan tâm đúng mức trong ngành chăn nuôi heo.
Con đường lây truyền đa dạng và nguy cơ tồn tại lâu dài trong đàn
Một trong những yếu tố khiến M. suis khó kiểm soát là khả năng lây truyền qua nhiều con đường khác nhau.
Mầm bệnh có thể lây lan thông qua các công việc chăm sóc heo có tiếp xúc máu như tiêm phòng, cắt đuôi, bấm răng, thiến hoặc sử dụng chung dụng cụ giữa các cá thể. Ngoài ra, côn trùng hút máu như ruồi, muỗi và ve cũng được xem là những tác nhân góp phần phát tán bệnh trong điều kiện thực địa.
Đặc biệt, các nghiên cứu đã ghi nhận khả năng truyền dọc từ nái sang con. Những nái mang trùng nhưng không biểu hiện triệu chứng lâm sàng có thể trở thành nguồn lây âm thầm, duy trì sự hiện diện của mầm bệnh trong đàn qua nhiều thế hệ.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, M. suis có thể tồn tại kéo dài trên các cá thể mang trùng. Điều này khiến việc loại bỏ hoàn toàn tác nhân gây bệnh khỏi đàn trở nên vô cùng khó khăn nếu không có chiến lược giám sát và quản lý đồng bộ.
Thiệt hại kinh tế không chỉ nằm ở tỷ lệ chết
Các chuyên gia tại hội thảo nhấn mạnh rằng tác động kinh tế của Mycoplasma suis không chỉ đến từ các trường hợp bệnh cấp tính mà còn xuất phát từ những tổn thất âm thầm kéo dài.
Trên heo con, bệnh có thể gây thiếu máu, giảm sức sống, giảm khả năng bú mẹ và làm giảm trọng lượng cai sữa.
Ở heo thịt, M. suis làm giảm tốc độ tăng trưởng, ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa thức ăn và kéo dài thời gian nuôi.
Đối với đàn nái sinh sản, tác nhân này có liên quan đến các vấn đề như giảm sản lượng sữa, tăng tỷ lệ thai chết lưu, rối loạn sinh sản và suy giảm năng suất sinh sản tổng thể.
Trong nhiều trường hợp, những tổn thất này diễn ra từ từ và khó nhận biết bằng quan sát thông thường. Khi các chỉ tiêu năng suất bắt đầu giảm rõ rệt, mầm bệnh có thể đã tồn tại trong đàn trong một thời gian dài.
Chẩn đoán chủ động – chìa khóa để phát hiện các tổn thất “vô hình”
Một trong những thông điệp quan trọng nhất được chia sẻ tại phiên chuyên đề Bệnh trên heo là: “Không thể quản lý những gì chúng ta không nhìn thấy”.
Theo các chuyên gia, việc chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng là không đủ để đánh giá tình trạng lưu hành của M. suis trong đàn. Nhiều trường hợp nhiễm cận lâm sàng vẫn gây ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả sản xuất nhưng không tạo ra các dấu hiệu bệnh lý điển hình.
Trong bối cảnh đó, các phương pháp chẩn đoán phân tử, đặc biệt là PCR, được đánh giá là công cụ hiệu quả giúp phát hiện sớm tác nhân gây bệnh, kể cả ở những cá thể chưa xuất hiện triệu chứng.
Bên cạnh chuyên đề về Mycoplasma suis, các chuyên gia đến từ IDVet cũng chia sẻ những cập nhật mới nhất về hệ thống chẩn đoán bệnh trên heo đối với các bệnh truyền nhiễm quan trọng như PRRS (bệnh tai xanh), FMD (bệnh lở mồm long móng) và nhiều bệnh khác.
Các nội dung trình bày cho thấy xu hướng quản lý sức khỏe đàn heo hiện nay đang chuyển mạnh từ mô hình phản ứng khi dịch bệnh xảy ra sang mô hình giám sát chủ động dựa trên dữ liệu. Việc kết hợp các công cụ chẩn đoán như PCR và ELISA giúp trang trại đánh giá chính xác tình trạng lưu hành mầm bệnh, theo dõi hiệu quả chương trình tiêm phòng và đưa ra quyết định quản lý kịp thời.
Hướng tới chiến lược quản lý sức khỏe đàn heo toàn diện
Trong bối cảnh áp lực dịch bệnh ngày càng gia tăng, các chuyên gia nhận định rằng không tồn tại một giải pháp đơn lẻ có thể giải quyết toàn bộ các thách thức sức khỏe trên heo.
Đối với Mycoplasma suis, chiến lược kiểm soát hiệu quả cần được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố đồng thời, bao gồm tăng cường an toàn sinh học, kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh, hạn chế lây nhiễm qua các thao tác chăn nuôi, quản lý stress và triển khai chương trình giám sát định kỳ bằng các công cụ chẩn đoán phù hợp.
Thông qua hội thảo lần này, Olmix Asialand Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối giữa khoa học, công nghệ và thực tiễn sản xuất, mang đến cho ngành chăn nuôi những giải pháp tiên tiến nhằm nâng cao sức khỏe vật nuôi, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tối ưu hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
Phiên chuyên đề Pig Diseases không chỉ cung cấp những cập nhật khoa học mới nhất về Mycoplasma suis mà còn góp phần nâng cao nhận thức của ngành về tầm quan trọng của chẩn đoán chủ động – nền tảng thiết yếu để xây dựng các hệ thống chăn nuôi heo hiện đại, bền vững và an toàn sinh học trong tương lai.