Bệnh Lepto ở chó: Dấu hiệu, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa

Bệnh Lepto ở chó, hay Leptospirosis, là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn thuộc chi Leptospira gây ra. Bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, đặc biệt là thận, gan, phổi và hệ thống đông máu.

Điều đáng lưu ý là Lepto không chỉ gây bệnh ở chó mà còn có khả năng lây truyền từ động vật sang người. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, hạn chế nguồn phơi nhiễm và tiêm phòng phù hợp đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.

1. Vì sao bệnh Lepto ở chó cần được chú ý?

Leptospirosis có biểu hiện rất đa dạng. Một số chó có thể chỉ xuất hiện các dấu hiệu không đặc hiệu như mệt mỏi, bỏ ăn hoặc nôn, trong khi những trường hợp nặng có thể tiến triển thành tổn thương thận cấp, tổn thương gan, xuất huyết phổi hoặc rối loạn đông máu.

Lepto cũng là bệnh có tính chất toàn thân. Điều này có nghĩa khi bệnh tiến triển nghiêm trọng, nhiều cơ quan có thể bị ảnh hưởng cùng lúc và đe dọa tính mạng của chó.

Các serovar Leptospira thường được quan tâm trên chó gồm:

• Leptospira canicola
• Leptospira icterohaemorrhagiae
• Leptospira grippotyphosa
• Leptospira pomona

Các nghiên cứu được công bố trong giai đoạn 2011–2025 cũng đã ghi nhận Leptospirosis ở chó tại nhiều địa phương của Việt Nam như Cần Thơ, Cà Mau, An Giang, Vĩnh Long, Thái Bình, Hà Tĩnh, Đắk Lắk và TP.HCM. Tỷ lệ ghi nhận khác nhau giữa các nghiên cứu do sự khác biệt về quần thể, thời điểm lấy mẫu và phương pháp chẩn đoán.

Hình 1: Phân bố dịch tễ học: Leptospirosis trên chó ở Việt Nam (2011 - 2025) 

2. Chó có thể nhiễm Lepto từ đâu?

Vi khuẩn Leptospira có thể được thải ra ngoài môi trường thông qua nước tiểu của động vật nhiễm bệnh. Từ đó, vi khuẩn có thể làm ô nhiễm đất, nước và các khu vực ẩm ướt.

Chó có nguy cơ phơi nhiễm khi:

• Uống hoặc tiếp xúc với nước bị ô nhiễm.
• Bơi tại ao, hồ hoặc nguồn nước ngoài trời.
• Tiếp xúc với nước tiểu của động vật nhiễm bệnh.
• Tiếp xúc với chuột hoặc động vật hoang dã mang mầm bệnh.
• Đi qua khu vực nước đọng hoặc ngập nước.
• Tiếp xúc với đất ẩm bị ô nhiễm.

Vi khuẩn có thể xâm nhập qua niêm mạc hoặc vùng da bị tổn thương.

Hình 2: Nguồn nước ô nhiễm có thể là nơi chứa mầm bệnh

(Nguồn: ViphaPet)

Đáng chú ý, nguy cơ không chỉ giới hạn ở chó sống tại khu vực nông thôn. Chó sống trong thành phố vẫn có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc với chuột, nước đọng hoặc môi trường bị ô nhiễm.

3. Những dấu hiệu nào có thể gặp khi chó mắc Lepto?

Thời gian ủ bệnh của Leptospirosis thường khoảng 2–14 ngày. Triệu chứng có thể thay đổi tùy mức độ bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng.

Một số biểu hiện cần chú ý gồm:

• Sốt, mệt mỏi hoặc ít vận động.
• Chán ăn hoặc bỏ ăn.
• Nôn hoặc tiêu chảy.
• Mất nước.
• Đau bụng hoặc đau cơ.
• Uống nước nhiều hoặc thay đổi lượng nước tiểu.
• Vàng da, vàng mắt hoặc vàng niêm mạc.

Khi bệnh trở nên nghiêm trọng, chó có thể xuất hiện:

• Đi tiểu rất ít hoặc không tiểu.
• Khó thở hoặc thở nhanh.
• Xuất huyết.
• Nôn ra máu.
• Đi ngoài phân đen.

4. Bệnh Lepto ở chó có chữa khỏi được không?

Có. Nhiều chó mắc Lepto có khả năng hồi phục nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Việc điều trị có thể bao gồm sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ thú y và các biện pháp hỗ trợ tùy thuộc vào mức độ tổn thương của thận, gan và các cơ quan khác.

Khả năng hồi phục phụ thuộc vào:

• Thời điểm bệnh được phát hiện.
• Mức độ tổn thương cơ quan.
• Tình trạng sức khỏe của chó.
• Mức độ đáp ứng với điều trị.

Nếu tổn thương thận, gan hoặc các cơ quan khác đã tiến triển nghiêm trọng, bệnh có thể trở nên nguy hiểm và gây tử vong.

Vì vậy, nếu chó có dấu hiệu bất thường, đặc biệt sau khi từng tiếp xúc với nước đọng, khu vực ngập nước hoặc động vật có nguy cơ mang mầm bệnh, nên đưa chó đến cơ sở thú y để kiểm tra.

5. Lepto có thể gây những biến chứng gì?

Tổn thương thận cấp

Thận là một trong những cơ quan thường bị ảnh hưởng. Chó có thể uống nhiều nước, tiểu nhiều, mất nước, nôn hoặc bỏ ăn.

Ở giai đoạn nghiêm trọng, lượng nước tiểu có thể giảm mạnh hoặc chó không tạo được nước tiểu.

Tổn thương gan

Lepto có thể ảnh hưởng đến chức năng gan. Một số chó xuất hiện:

• Vàng da.
• Vàng kết mạc mắt.
• Vàng niêm mạc.
• Nôn.
• Bỏ ăn.
• Mệt mỏi.

Tổn thương phổi

Một biến chứng đặc biệt nghiêm trọng là hội chứng xuất huyết phổi do Leptospira – Leptospiral Pulmonary Hemorrhage Syndrome (LPHS).

Chó có thể thở nhanh, khó thở, giảm oxy máu và xuất huyết trong phổi.

Theo đồng thuận ACVIM, tỷ lệ tử vong của LPHS có thể lên đến khoảng 70% trong một số nghiên cứu. Con số này dành riêng cho hội chứng xuất huyết phổi nghiêm trọng, không phải tỷ lệ tử vong của tất cả chó mắc Leptospirosis.

Rối loạn đông máu

Trong trường hợp nặng, chó có thể giảm tiểu cầu và rối loạn đông máu, với các biểu hiện như:

• Chảy máu mũi.
• Chấm hoặc mảng xuất huyết.
• Tiểu ra máu.
• Nôn ra máu.
• Đi ngoài phân đen.

Ở một số trường hợp nghiêm trọng, tổn thương thận, gan, phổi và rối loạn đông máu có thể xảy ra đồng thời.

6. Bác sĩ chẩn đoán Lepto ở chó như thế nào?

Do triệu chứng dễ nhầm với nhiều bệnh khác, chẩn đoán Lepto thường cần kết hợp khám lâm sàng và xét nghiệm.

Một số phương pháp có thể được sử dụng gồm:

PCR: giúp phát hiện Leptospira và có thể thực hiện trên các mẫu phù hợp như máu hoặc nước tiểu.

Huyết thanh học MAT: giúp phát hiện kháng thể chống Leptospira. Trong một số trường hợp, việc so sánh mẫu huyết thanh ở giai đoạn cấp tính và hồi phục có thể hỗ trợ chẩn đoán.

Bác sĩ cũng có thể đánh giá các chỉ số máu, nước tiểu và chức năng của những cơ quan bị ảnh hưởng.

7. Bệnh Lepto ở chó có lây sang người không?

Có. Leptospirosis là bệnh có khả năng lây truyền giữa động vật và người.

Con người có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu của động vật nhiễm bệnh hoặc môi trường đã bị ô nhiễm.

Nếu đang chăm sóc chó nghi mắc hoặc đã được chẩn đoán Lepto, nên:

• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu.
• Sử dụng găng tay khi vệ sinh.
• Che kín các vết thương ngoài da.
• Rửa tay kỹ sau khi chăm sóc chó.
• Vệ sinh môi trường theo hướng dẫn chuyên môn.

Nếu đã tiếp xúc với nguồn nghi nhiễm và sau đó xuất hiện dấu hiệu sức khỏe bất thường, cần thông báo tiền sử tiếp xúc cho bác sĩ y khoa.

8. Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc Lepto cho chó?

Không thể loại bỏ hoàn toàn Leptospira khỏi môi trường, nhưng chủ nuôi có thể giảm nguy cơ phơi nhiễm bằng nhiều biện pháp.

Kiểm soát nguồn phơi nhiễm

Nên:

• Hạn chế để chó uống nước từ vũng nước hoặc nguồn nước không đảm bảo.
• Thận trọng khi đưa chó đến khu vực ngập nước.
• Kiểm soát chuột tại nơi sinh sống.
• Hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ.
• Quản lý chó nghi nhiễm theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Tiêm vắc-xin phòng Leptospirosis

Tiêm phòng là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ bệnh.

WSAVA khuyến nghị tiêm phòng Leptospirosis tại những khu vực có bệnh lưu hành. AAHA hiện xếp vắc-xin Leptospirosis vào nhóm vắc-xin cốt lõi được khuyến cáo cho chó.

Lịch tiêm cụ thể nên được bác sĩ thú y xây dựng dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm của từng con chó.

9. Vắc-xin Recombitek® C8 giúp phòng Lepto như thế nào?

Recombitek® C8 là vắc-xin phối hợp dành cho chó, giúp phòng ngừa nhiều tác nhân gây bệnh, trong đó có 4 serovar Leptospira:

• L. canicola
• L. icterohaemorrhagiae
• L. grippotyphosa
• L. pomona

Thành phần Leptospira của vắc-xin là vắc-xin vô hoạt, không sử dụng chất bổ trợ và có hàm lượng protein thấp. RECOMBITEK® C8 có thể sử dụng cho chó con từ 9 tuần tuổi.

Vắc-xin giúp chống lại bệnh và tình trạng bài thải Leptospira qua nước tiểu do:

• L. canicola
• L. grippotyphosa
• L. icterohaemorrhagiae

Đồng thời hỗ trợ phòng bệnh và tình trạng bài thải qua nước tiểu do L. pomona.

Hình 4: Vắc-xin Recombitek C8

Xem thêm:

• Vắc-xin RECOMBITEK® C8 phòng những bệnh gì?
• Phân biệt RECOMBITEK® C4, C6/CV và C8.
• Chó con nên bắt đầu tiêm vắc-xin khi nào?

10. Câu hỏi thường gặp về bệnh Lepto ở chó

Chó nuôi trong nhà có nguy cơ mắc Lepto không?

Có thể. Nguy cơ không chỉ xuất hiện ở chó thường xuyên đi ra ngoài. Chó vẫn có thể phơi nhiễm nếu tiếp xúc với chuột, nước đọng hoặc môi trường bị ô nhiễm.

Chó mắc Lepto có biểu hiện vàng da không?

Có thể. Vàng da, vàng niêm mạc hoặc vàng kết mạc mắt có thể xuất hiện khi gan bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không phải tất cả chó mắc Lepto đều có dấu hiệu này.

Chỉ nhìn triệu chứng có biết chó bị Lepto không?

Không. Nôn, tiêu chảy, sốt, bỏ ăn và mệt mỏi có thể xuất hiện ở nhiều bệnh khác. Chẩn đoán cần dựa trên đánh giá của bác sĩ thú y và các xét nghiệm phù hợp.

Chuột có thể là nguồn lây Lepto không?

Có. Động vật gặm nhấm là một nguồn phơi nhiễm đáng chú ý vì chúng có thể mang và bài thải Leptospira ra môi trường qua nước tiểu.

Có thể phòng hoàn toàn bệnh Lepto không?

Không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ do Leptospira tồn tại trong môi trường và nhiều loài động vật có thể mang vi khuẩn. Việc giảm nguồn phơi nhiễm kết hợp với tiêm phòng phù hợp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. Sykes JE, Francey T, Schuller S, et al. Updated ACVIM consensus statement on leptospirosis in dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2023;37(6):1966–1982. DOI: 10.1111/jvim.16903.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Leptospirosis.
3. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats.
4. American Animal Hospital Association (AAHA). Canine Vaccination Guidelines.
5. Các nghiên cứu về Leptospirosis ở chó tại Việt Nam được tổng hợp trong bài gốc: NTB Muoi et al. (2011, 2015, 2016, 2018); LTL Khai et al. (2012); PX Thao et al. (2017); NTB Muoi (2019); LTP Mai et al. (2021); NV Dung et al. (2022); NV Thai et al. (2023); NQ Hieu et al. (2023); NVTH Loan et al. (2025).