Một số nguyên tắc đơn giản khi bảo quản vắc-xin

Vắc-xin là một chế phẩm sinh học có độ nhạy cao với nhiệt độ. Vì vậy, chất lượng vắc-xin không chỉ phụ thuộc vào hạn sử dụng mà còn phụ thuộc vào việc sản phẩm có được duy trì đúng điều kiện bảo quản trong suốt quá trình lưu trữ và sử dụng hay không.

Với các sản phẩm RECOMBITEK®, việc duy trì chuỗi lạnh đúng cách giúp bảo vệ tính ổn định của các thành phần sinh học trong vắc-xin và hạn chế nguy cơ giảm hiệu lực trước khi được sử dụng.

RECOMBITEK® cần được bảo quản ở nhiệt độ nào?

RECOMBITEK® C8 được hướng dẫn bảo quản trong khoảng 2–8°C và không được đông băng. Đây cũng là khoảng nhiệt độ thường được áp dụng cho nhiều loại vắc-xin cần bảo quản lạnh. CDC và WHO đều nhấn mạnh rằng vắc-xin phải được lưu trữ trong điều kiện nhiệt độ phù hợp để duy trì chất lượng và hiệu lực.

Điểm quan trọng là nhiệt độ cần được giữ ổn định, chứ không chỉ đơn giản là đặt vắc-xin vào một chiếc tủ “có lạnh”. Nhiệt độ trong tủ nên được theo dõi bằng thiết bị đo phù hợp để phát hiện sớm các lần vượt khỏi giới hạn cho phép. CDC khuyến nghị các tủ bảo quản vắc-xin cần duy trì mức 2–8°C và theo dõi nhiệt độ thường xuyên.

Vì sao nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng vắc-xin?

Các thành phần trong vắc-xin, chẳng hạn như protein, kháng nguyên hoặc vi-rút dùng trong vắc-xin sống giảm độc lực, có thể bị ảnh hưởng nếu tiếp xúc với nhiệt độ cao hơn mức được khuyến cáo.

Nhiệt có thể làm thay đổi cấu trúc của protein hoặc làm giảm hoạt tính của một số thành phần sinh học. Khi thành phần tạo miễn dịch bị suy giảm, khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch như mong muốn cũng có thể giảm theo.

WHO lưu ý rằng vắc-xin tiếp xúc với nhiệt độ không phù hợp có thể trở nên kém hiệu quả hoặc mất hoạt tính, và phần hiệu lực đã mất do nhiệt không thể phục hồi chỉ bằng cách đưa sản phẩm trở lại tủ lạnh.

Điều đáng chú ý là sự giảm chất lượng này không nhất thiết làm thay đổi rõ rệt hình dạng bên ngoài của lọ vắc-xin. Vì vậy, không nên đánh giá vắc-xin còn tốt chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình thức của sản phẩm.

Vì sao không nên để vắc-xin bị đông đá?

Bảo quản lạnh không có nghĩa là nhiệt độ càng thấp càng tốt.

Khi vắc-xin bị đóng băng, quá trình hình thành tinh thể băng và thay đổi môi trường vật lý trong dung dịch có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của một số thành phần. Tùy từng loại vắc-xin, việc đông lạnh có thể gây kết tụ, thay đổi cấu trúc hoặc làm giảm hiệu lực của sản phẩm.

Do đó, cần tránh đặt vắc-xin ở những vị trí có nguy cơ xuống nhiệt độ quá thấp như sát ngăn đông, sát bộ phận làm lạnh hoặc khu vực thường xuyên bị đóng tuyết. WHO cũng quy định khu vực bảo quản vắc-xin trong tủ lạnh phải duy trì mức +2°C đến +8°C, tránh tình trạng đóng băng tại khu vực chứa sản phẩm.

Những vị trí nào trong tủ lạnh nên tránh?

Không nên đặt vắc-xin tại cửa tủ lạnh. Đây là khu vực chịu ảnh hưởng nhiều nhất mỗi khi đóng hoặc mở cửa, khiến nhiệt độ dễ dao động hơn so với khu vực trung tâm.

Tương tự, không nên đặt lọ vắc-xin sát thành tủ hoặc sát ngăn đông vì có thể xuất hiện những “điểm lạnh” có nhiệt độ thấp hơn phần còn lại của tủ.

Khu vực phù hợp hơn là phần trung tâm của ngăn mát, nơi nhiệt độ ổn định và không khí lạnh có thể lưu thông xung quanh sản phẩm.

Hình 1: Cách bảo quản vắc-xin đúng cách

(Nguồn: ViphaPet)

Một số nguyên tắc đơn giản khi bảo quản vắc-xin

• Duy trì nhiệt độ 2–8°C trong suốt quá trình bảo quản.

• Kiểm tra và theo dõi nhiệt độ định kỳ bằng thiết bị đo phù hợp.

• Sắp xếp vắc-xin gọn gàng, chừa khoảng trống để khí lạnh lưu thông.

• Giữ vắc-xin trong bao bì gốc cho đến khi sử dụng.

• Không để vắc-xin ở cửa tủ lạnh vì nhiệt độ dễ dao động khi đóng – mở cửa.

• Không để vắc-xin lâu ở nhiệt độ phòng.

• Không đặt sát ngăn đông hoặc vị trí dễ đóng băng.

• Không nhồi kín tủ lạnh, tránh cản trở lưu thông khí lạnh.

• Không bảo quản chung với thực phẩm hoặc đồ uống.

• Nếu bảo quản cùng các sản phẩm sinh học khác, cần phân tách và nhận diện rõ ràng, tránh để lẫn với vắc-xin.

Duy trì chuỗi lạnh là một phần của chất lượng vắc-xin

Bảo quản đúng không phải là một bước phụ sau khi mua vắc-xin mà là một phần của toàn bộ quá trình đảm bảo chất lượng.

Từ khi sản phẩm được vận chuyển, tiếp nhận tại cơ sở thú y cho đến khi được sử dụng, nhiệt độ cần được duy trì trong giới hạn mà nhà sản xuất quy định. Nếu chuỗi lạnh bị gián đoạn, không nên tự kết luận rằng vắc-xin vẫn có thể sử dụng chỉ vì lọ vắc-xin chưa có dấu hiệu bất thường.

Việc theo dõi nhiệt độ thường xuyên và bố trí tủ lạnh đúng cách giúp giảm nguy cơ xảy ra các sự cố nhiệt độ, từ đó hỗ trợ duy trì chất lượng của vắc-xin đến thời điểm sử dụng.

Tài liệu tham khảo

1. Boehringer Ingelheim Animal Health USA Inc. RECOMBITEK® C8. Veterinary Product Information.
   Link: RECOMBITEK C8 product information
2. Centers for Disease Control and Prevention. Storage and Handling of Immunobiologics.
   Link
3. World Health Organization. Extended Controlled Temperature Conditions.
   Link
4. World Health Organization. How are vaccines developed and produced?
   Link